Gdy 26 grudnia 1991 roku Związek Radziecki formalnie przestał istnieć, Litwa od dawna była już poza jego strukturami. Jako pierwsza z republik sowieckich, 11 marca 1990 roku, ogłosiła odtworzenie niepodległości. Zrobiła to wbrew ostrzeżeniom Moskwy, wbrew kalkulacjom ekonomicznym i wbrew przekonaniu, że imperium nie pozwoli odejść bez kary. Co sprawiło, że Litwini zdecydowali się na ten krok jako pierwsi?