Dziś, w niedzielę 28 listopada, Kościele katolickim rozpoczyna się Adwent. Jest to bogaty w symbolikę, czterotygodniowy okres przygotowania do Bożego Narodzenia oraz wzmożonego oczekiwania na koniec czasów i ostateczne przyjście Jezusa Chrystusa.
Czterotygodniowy czas Adwentu, który nie jest okresem pokuty, ale
radosnego oczekiwania, obfituje w zwyczaje i symbole. Jest
podobny do całego ludzkiego życia, które jest oczekiwaniem
na pełne spotkanie z Bogiem.
Adwent jest wyjątkowym czasem dla chrześcijan. Słowo adwent
pochodzi z języka łacińskiego „adventus”, które oznacza
przyjście. Dla starożytnych rzymian słowo to, oznaczało oficjalny
przyjazd cezara. Dla chrześcijan to radosny czas przygotowania
na przyjście Pana. Oczekiwanie na przyjście Chrystusa musi rodzić
radość, gdyż jest oczekiwaniem na przyjście Jezusa. Dlatego też
Adwent jest nie tyle czasem pokuty, ile raczej czasem pobożnego
i radosnego oczekiwania.
Opuszczenie hymnu Gloria nie jest
wyrazem pokuty, jak w Wielkim Poście, lecz znakiem czekania
na nowe brzmienie hymnu anielskiego śpiewanego w noc narodzenia
Jezusa (Łk 2, 14).
Teologicznie czas ten wyraża oczekiwanie Kościoła na podwójne
przyjście Chrystusa.
W pierwszym okresie akcent położony jest
na Paruzję, czyli ostateczne przyjście Chrystusa na końcu świata.
Ostatni tydzień natomiast bezpośrednio przygotowuje do narodzenia
Chrystusa, przez które Bóg wypełnia wszystkie obietnice złożone
w historii.
Adwentowe czytania mszalne dotyczą m.in. dramatycznych nawoływań
proroków, którzy zachęcają do nawrócenia, podkreślają zbliżający
się kres czasu i ostateczne nastanie Królestwa Bożego.
Równocześnie jednak Kościół przypomina o nadziei, jaka wiąże się
z paruzją, czyli ponownym przyjściem Chrystusa - w każdej Mszy
św. padają słowa: „abyśmy zawsze wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zamętu, pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Pana Jezusa Chrystusa”.
Najbardziej charakterystycznym zwyczajem adwentowym, zwłaszcza
w Polsce, są Roraty. Jest to Msza św. sprawowana ku czci
Najświętszej Maryi Panny, zwykle bardzo wcześnie rano. Wierni,
często w ciemnościach przenikniętych jedynie blaskiem trzymanych
w ręku świec, wraz z Maryją czekają na wybawienie jakie światu
przyniosły narodziny Zbawiciela.
W niektórych miejscach na roratnich Mszach na początku w procesji
z kruchty kościoła do ołtarza z lampionami w ręku idą dzieci.
Mszę św. rozpoczyna się przy wyłączonych światłach, mrok świątyni
rozpraszają jedynie świece i lampiony. Dopiero na śpiew „Chwała na wysokości Bogu” zapala się wszystkie światła w kościele.
Uczestnictwo dzieci w Mszach roratnich wiąże się ze zwyczajem
podejmowania różnych dobrych postanowień na czas Adwentu. Dzieci
często zapisują te postanowienia na kartkach, składanych
następnie przy ołtarzu. Mają one wyrażać wewnętrzne przygotowanie
do Bożego Narodzenia i chęć przemiany życia.
Z roratami związany jest zwyczaj zapalania specjalnej świecy
ozdobionej mirtem, nazywanej roratką. Symbolizuje ona Maryję,
która jako jutrzenka zapowiada przyjście pełnego światła
- Chrystusa.
Innym zwyczajem jest zawieszanie w kościele wieńca
z czterema świecami oznaczającymi cztery niedziele Adwentu.
Z upływem kolejnych tygodni podczas Rorat zapala się odpowiednią
liczbę świec. Świece i lampiony tak często używane w liturgii
adwentowej wyrażają czuwanie. Nawiązują one do ewangelicznych
przypowieści m.in. o pannach mądrych i głupich. Światło jest też
wyrazem radości z bliskiego już przyjścia Chrystusa.
Nazwa „roraty” pochodzi od pierwszego słowa łacińskiej pieśni
na wejście śpiewanej w okresie Adwentu - „Rorate coeli” (Niebiosa, spuśćcie rosę).
W liturgii adwentowej obowiązuje
fioletowy kolor szat liturgicznych. Jako barwa powstała
ze zmieszania błękitu i czerwieni, które odpowiednio wyrażają
to co duchowe i to co cielesne, fiolet oznacza walkę między
duchem a ciałem. Zarazem połączenie błękitu i czerwieni
symbolizuje dokonane przez Wcielenie Chrystusa zjednoczenie tego
co boskie i tego co ludzkie. Wyjątkiem jest III niedziela Adwentu
- tzw. Niedziela „Gaudete” (radujcie się). Obowiązuje w niej
różowy kolor szat liturgicznych, który wyraża przewagę światła,
a tym samym bliskość Bożego Narodzenia.
Adwent dzieli się na dwa podokresy, z których każdy ma odrębne
cechy, wyrażone w dwóch różnych prefacjach adwentowych.
Pierwszy podokres obejmuje czas od pierwszej niedzieli Adwentu
do 16 grudnia, gdy czytane są teksty biblijne zapowiadające
powtórne przyjście Zbawiciela na końcu świata i przygotowujące
do spotkania z Chrystusem Sędzią. Dni powszednie w tym okresie
przyjmują wszystkie obchody wyższe rangą (tzn. wspomnienia
dowolne, obowiązkowe, święta i uroczystości).
Drugi okres Adwentu, od 17 do 24 grudnia, to bezpośrednie
przygotowanie do świąt Bożego Narodzenia. W tym okresie w dni
powszednie można obchodzić jedynie święta i uroczystości.
Dawniej Adwent był czasem szczególnej aktywności różnych bractw.
Przy kościołach istniały kapele rorantystów, które śpiewem
i muzyką uświetniały celebracje, przez co przyciągały wiernych
i upowszechniały zwyczaj Rorat.
Pierwsze wzmianki na temat Adwentu jako okresu przygotowania
do świąt Bożego Narodzenia pochodzą z IV w. W Rzymie zwyczaj ten
znany był od VI w. i obejmował cztery tygodnie przed świętami.
Przez pewien czas Adwent był okresem postu, co dalej jest
zachowywane w liturgii wschodniej.
źródło: KAI, fot. Getty Images/ Philippe Lissac
Więcej na ten temat